(LĐ online) – Dịp Tết Nguyên đán năm nay rất đặc biệt đối với gia đình ông Điểu K’Bôi (xã Đồng Nai Thượng, huyện Cát Tiên). Bởi, gia đình ông đã có nhà mới, không phải nhà xây hay nhà gỗ kiên cố mà là căn nhà dài do ông tự phục dựng mang đậm nét truyền thống của người Mạ bản địa nơi đây.
 |
| Ông Điểu K’Bôi tấu chiêng trong căn nhà dài |
Nhà dài “3 sải tay”
Bạn đang đọc: Nỗ lực phục dựng nhà dài ở Đồng Nai Thượng
Mùa xuân ở xã vùng sâu Đồng Nai Thượng hẳn nhiên hiếm thấy hoa mai, hoa đào. Mùa này chỉ có những triền đồi hoa điều đang kỳ nở rộ. Thấp thoáng trong buôn làng Bù Gia Rá, ngôi nhà dài của ông Điểu K’Bôi càng trở nên điển hình nổi bật giữa những căn nhà xi-măng, nhà kiểu mái thái bền vững và kiên cố .
Trong căn nhà vẫn còn thơm mùi lá mây rừng, ông Điểu K’Bôi tọa lạc những chóe rượu cần, xà gạc, vải thổ cẩm … những đồ vật dùng trong hoạt động và sinh hoạt của người Mạ. Đam mê cồng chiêng, ông cũng “ tậu ” hẳn một bộ chiêng 6 và tự tay làm 1 số ít nhạc cụ truyền thống cuội nguồn khác. Để những lúc vui, ông sẽ chơi bài chiêng đón khách đến nhà. Ông Điểu K’Bôi san sẻ : “ Mình làm nhà dài nhiều rồi, mà toàn những lần đi dự thi văn hóa truyền thống của tỉnh thôi. Giờ mới phục dựng được căn nhà riêng của mái ấm gia đình. Có nhà dài này thì mới có ăn trâu, ăn bò, có vui tươi mỗi khi liên hoan hay dịp xuân về ” .
 |
| Khèn bầu 6 lỗ của người Mạ do ông Điểu K’Bôi tự làm và biểu diễn |
Nhà dài được mái ấm gia đình ông Điểu K’Bôi dựng phía sân trước, sát đường và cổng chính, cạnh bên căn nhà gỗ cũ mà mái ấm gia đình sinh sống bấy lâu nay. Bằng những điều đã học hỏi từ thế hệ trước, ông Điểu K’Bôi phục dựng nhà dài theo đúng truyền thống lịch sử. Nhà được làm trọn vẹn từ vật tư tự nhiên như lá mây, cỏ tranh, cây lồ ô … Sàn nhà cách mặt đất khoảng chừng 50 cm và làm bằng phên tre, mái lợp lá mây, cỏ tranh, những cột kèo được gia cố với nhau bằng sợi mây cực kỳ bền chắc … Dù không lớn, không quy mô mà nói theo lời ông K’Bôi thì “ chỉ bằng 3 sải tay ” nhưng ngôi nhà dài này là niềm kỳ vọng, tự hào không của riêng mái ấm gia đình ông mà còn với buôn làng người Mạ nơi này .
https://youtu.be/-g7QFkDMYgY
 |
| Tất cả những họa tiết trong nhà đều do ông Điểu K’Bôi tự tay làm |
Nối thêm những ngôi nhà dài
Nhà dài truyền thống lịch sử của người Mạ là nơi cư trú của nhiều thành viên trong một dòng tộc. Mỗi khi những thành viên kết hôn, nhà dài của cha ông lại được nối thêm ra, có khi dài đến 20 – 30 mét với nhiều thế hệ cùng chung sống, quây quần hoạt động và sinh hoạt. Xã Đồng Nai Thượng có đến 98 % dân số là người dân tộc bản địa Mạ địa phương. Những năm trước đây, địa phận xã còn một vài căn nhà dài nhưng lúc bấy giờ đã bị thay thế sửa chữa trọn vẹn bởi nhà xây, nhà gỗ văn minh .
Bà Điểu Thị P’Rợt – Phó quản trị Ủy Ban Nhân Dân xã Đồng Nai Thượng ( huyện Cát Tiên ) san sẻ, căn nhà dài của ông Điểu K’Bôi tuy không quy mô bề thế nhưng có ý nghĩa giúp những người trẻ trong buôn làng biết cách làm một căn nhà dài như thế nào. Đây sẽ là nơi lôi cuốn khách đến tìm hiểu và khám phá, tiếp thị văn hóa truyền thống địa phương. “ Chúng tôi cũng có kế hoạch kiến thiết xây dựng tiếp những căn nhà dài nữa để Giao hàng cho hành khách khi đến chiêm ngưỡng và thưởng thức khoảng trống văn hóa truyền thống của người Châu Mạ, xem trình diễn cồng chiêng, ăn cơm lam, uống rượu cần … ” – bà P’Rợt cho hay .
 |
| Căn nhà dài “3 sải tay” do ông Điểu K’Bôi phục dựng |
Ông Điểu K’Bôi năm nay 58 tuổi và hiện đang làm quản trị Hội Cựu chiến binh xã Đồng Nai Thượng. Ông cũng là một trong những người tiên phong hoạt động bà con trong xã vô hiệu những hủ tục ; trong đó, có tục thách cưới bằng trâu bò và ăn cưới lê dài nhiều ngày. Ông Điểu K’Bôi tâm sự, căn nhà dài tiên phong này ông phục dựng suốt 2 tháng mới hoàn thành xong nhưng nếu có điều kiện kèm theo, ông sẽ lê dài ngôi nhà này thành 6 sải, 9 sải tay và dài hơn thế nữa để dành cho con cháu tương lai .
NGUYỄN DŨNG – ĐÔNG ANH
Source: https://wada.byxar.com
Category: Vòng quanh đất nước
