Chẩn đoán cận lâm sàng bệnh do ký sinh trùng

28/12/2021|thuongnm
Bệnh do ký sinh trùng là một bệnh thường gặp và thông dụng khắp quốc tế, trong đó nhiễm ký sinh trùng đường ruột nói chung và giun, sán, đơn bào, nấm nói riêng là bệnh rất hay gặp. Bên cạnh đó y học đang ngày càng tăng trưởng và ý tưởng ra nhiều giải pháp, kỹ thuật để chẩn đoán bệnh do ký sinh trùng gây ra như :

1. Xét nghiệm phân để tìm ký sinh trùng

Xét nghiệm phân là một xét nghiệm thường quy để tìm ký sinh trùng đường ruột, khi nhận được bệnh phẩm tất cả chúng ta ghi nhận những đặc tính của mẫu phân, phân loại bệnh phẩm để xét nghiệm : mẫu phân lỏng, có chất nhày, máu, mủ, phải xét nghiệm ngay. Tùy thuộc đặc thù của phân ta hoàn toàn có thể thực thi những kỹ thuật như : Kato, Kato Katz, chiêu thức làm nổi trứng, chiêu thức ly tâm lắng cặn, giải pháp trực tiếp … để tìm trứng, ấu trùng, kén ( bào nang ), thể hoặt động của ký sinh trùng. Để phát hiện được ký sinh trùng tất cả chúng ta cần phải dùng kính hiển vi để quan sát .

Hình 1 : Trứng giun móc / mỏ được xét nghiệm bằng giải pháp xét nghiệm phân trực tiếp

(nguồn: Viện Sốt rét – KST – CT Tp. HCM)

2. Xét nghiệm máu để tìm ký sinh trùng

Có hai loại xét nghiệm máu thường được sử dụng :

  1. Huyết thanh học

Ký sinh trùng sau khi xâm nhập vào khung hình bệnh nhân có năng lực kích thích khung hình sản xuất ra kháng thể đặc hiệu. Vì vậy, những nguyên tắc chung về miễn dịch học đều hoàn toàn có thể vận dụng được so với những bệnh ký sinh trùng. Xét nghiệm này được sử dụng để tìm kháng thể hoặc kháng nguyên của ký sinh trùng sinh ra khi khung hình bị nhiễm ký sinh trùng .Kỹ thuật miễn dịch được sử dụng trong những trường hợp mà chiêu thức trực tiếp không hề làm được như : Giai đoạn mới nhiễm, ký sinh trùng còn non, chưa đẻ trứng ( sán lá gan, sán máng ), trong quá trình mãn tính, tỷ lệ ký sinh thấp, ký sinh trùng ký sinh trong nội tạng, ngõ cụt ký sinh như hội chứng ấu trùng vận động và di chuyển, ký sinh trùng ở dạng ấu trùng .

Phương pháp miễn dịch học áp dụng trong chẩn đoán bệnh ký sinh trùng bao gồm nhiều kỹ thuật như: kết tủa, điện di, gắn bổ thể, ngưng kết, miễn dịch huỳnh quang, miễn dịch phóng xạ, miễn dịch men….

  1. Phết máu ngoại vi

Có 1 số ít loại ký sinh trùng hoàn toàn có thể trú ẩn và gây bệnh trong máu để phát hiện ký sinh trùng cần phải làm phết máu và tiêu bản máu phải được nhuộm. Phết máu được nhuộm càng sớm càng tốt vì việc nhuộm cũng giúp lê dài thời hạn dữ gìn và bảo vệ. Có nhiều cách nhuộm như : nhuộm Gram, nhuộm Wright, nhuộm giêm sa, Hematoxilin Fe, nhuộm HE, nhuộm P.A.S.

Hình 2 : Ký sinh trùng sốt rét trên tiêu bản nhuộm giêm sa .

( nguồn: Viện Sốt rét – KST – CT Tp. HCM)

3. Xét nghiệm mẫu da, tóc, móng, dịch …

Tùy từng loại bệnh phẩm mà hoàn toàn có thể sử dụng kỹ thuật soi tươi với nước muối sinh lí hoặc KOH để tìm vi nấm .Nhuộm mực tàu hoặc nigrosin để tìm vi nấm .Kỹ thuật nuôi cấy để chẩn đoán những vi nấm .

Hình 3 : Nấm C. neoformans trên đĩa thạch và trên tiêu bản nhuộm

(nguồn: http://www.life-worldwide.org/fungal-diseases/cryptococcus-neoformans/)

4. Phương pháp nội soi, siêu âm để tìm ký sinh trùng

Trong một số ít trường hợp, do đặc thù sinh học khác nhau của một số ít loại giun, sán, đơn bào mà những chiêu thức xét nghiệm thường thì không hề hoặc đôi lúc mới phát hiện mầm bệnh. Nên người ta đã sử dụng những chiêu thức thích hợp hơn như : siêu âm, nội soi để tìm ký sinh trùng ký sinh trong nội tạng .

Hình 4 : Giun kim qua hình ảnh nội soi .

( nguồn: http://www.ejemplode.com/36-biologia/3837-caracteristicas_de_los_oxiuros.html )

5. Phương pháp X-quang, chụp cộng hưởng từ (MRI), quét tia X trên máy tính (CAT) để tìm ký sinh trùng

Những kỹ thuật này được sử dụng để tìm một số ít bệnh ký sinh trùng hoàn toàn có thể gây ra tổn thương trong những cơ quan như : tim, gan, phổi, não, ruột, cơ … .

Hình 5 : Trùng lông Balantidium coli ( x ) ký sinh trong ruột qua phim Xray .

(nguồn: http://suckhoedoisong.vn/trung-long-balantidium-co-the-gay-thung-ruot-n48849.html)

Tóm lại : Nước ta là nước có tỷ suất nhiễm ký sinh trùng khá cao, vì thế nên kiểm tra sức khoẻ định kỳ và khi hoài nghi nhiễm bệnh do ký sinh trùng nên đến những cơ sở khám bệnh chuyên khoa để được tư vấn, khám, chẩn đoán và điều trị một cách hiệu suất cao nhất .

Tài liệu tham khảo:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2804041/accessed on28thJune 2018.
  2. http://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1087057114548065accessed on28th

     

    June 2018.

  3. https://www.cdc.gov/parasites/references_resources/diagnosis.htmlaccessed on28thJune 2015.